Bülent GÜNDOĞMUŞ

Kaos, Karmaşıklık ve Kuantum İçin Genel Bir Kaynakça

Jorge Luis Borges hakkında yazarken, üstadın Borges ve Ben ile Öteki adlı öykülerini analiz etmeye kalktığımda, kendimi, kuantum fiziğinin atom altı parçacıkların hem parçacık hem de dalga fonksiyonu gösterdiği dalga / parçacık düalitesinde buluverdim. Bu da beni kütüphanemdeki kaos, karmaşıklık ve kuantum fiziğiyle ilgili kitaplarımı incelemeye yönlendirdi. Aşağıda, ilgili okurlarıma yardımcı olur düşüncesiyle, bu kitaplardan […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Düş Gören İki Adamın Masalı

Borges’in Alçaklığın Evrensel Tarihi’ne Bin Bir Gece Masalları’ndan aldığı bir masal rüyanın nelere kadir olduğunu göstermesi bakımından hoştur (2010: 89-90). Masal bu ya, evvel zaman içinde Kahire’de Muhammed el – Magrıbî adında zengin ve cömert bir adam yaşarmış. Eli açık olan bu adam, gel zaman git zaman babaevi dışındaki tüm servetini kaybetmiş ve yaşamını devam […]

, ,

Ortaçağ Batısı ile Yakınçağ Türkiyesi

Ünlü Fransız tarihçi Jacques le Goff Ortaçağ Batı Uygarlığı’nda (2017: 136-140) 10.-13. yüzyıllardaki Ortaçağ Batısı’nın somut simgesel gerçeğini anlatırken, çöllerin ortasındaki vahalardan oluşan Müslüman Doğu’nun negatif resmine benzeyen az çok verimli ekili düzlüklerle delinmiş fundalık ve ormanlardan oluşan büyük bir örtüden söz eder. Müslüman Doğu’da orman kıt, Hıristiyan Batı’da boldur; Doğu’da ağaç uygarlık, Batı’da yabanıllık […]

, , , , , , , , , , ,

Zaman Sayısız Geleceğe Doğru Çatallanıyordu…

“Kişinin bir dünyadaki ikizinin burun kıvırdığı yoldan gittiği bir başka dünya da vardır. Her birine bir yerküre düşecek şekilde kişinin varoluşu ikiye ayrılır, sonra bir ikinci, bir üçüncü defa, binlerce defa yollar çatallanır” (Blanqui, 2015: 82). Hugh Everett’in Kaotik Çılgın Dünyası Kuantum mekaniğinin 1920’lerin sonlarında ve 1930’ların başlarında Niels Bohr ve Werner Heisenberg tarafından geliştirilen […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Makineden Ağlara, Kesinlikten Belirsizliğe

Ian Hacking’e göre “Yirminci yüzyıl fiziğinin en belirleyici kavramsal olayı dünyanın deterministik – belirlenimci – olmadığının keşfidir. Uzun süre metafiziğin kalesi olan nedensellik devrilmiş ya da hiç olmazsa sarsılmıştır: Geçmiş gelecekte ne olacağını tam olarak belirleyemez….Şans için bir yer açılmıştı” (Hacking, 2005: 13). Bilindiği gibi determinizm – belirlenimcilik –  uzun süredir temel bilimsel program olarak […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Zamanın Belirsizlikleri

Immanuel Wallerstein, zamanın,  kol saatimize bakarak her an ölçebildiğimiz için kesin göründüğünden başlayarak yaptığı bir değerlendirmenin sonunda, hepimizin şimdide yaşadığımızı, ama şimdiki zamanın ortaya çıktığı nanosaniye içinde ele geçirilemez biçimde yitip gittiğini ifade ederek, ondan (zamandan) daha belirsiz bir şey olmadığını ifade eder (2013: 7). Marc Bloch’da kendi sorar, kendi yanıtlar: “Gerçekten şimdiki zaman nedir? […]

, , , , , , , , , , , , , , , ,

Gertrud Stein: Anlamsızlığın Anlamı

Bu yazının omurgasını başka bazı kaynaklarla birlikte Jonah Lehrer’in Proust Bir Sinirbilimciydi kitabı oluşturmaktadır.[1] Önce Gertrude Stein’in o tuhaf eserinden bir alıntıyla başlamak istiyorum. A CARAFE, THAT IS A BLIND GLASS “A kind in glass and a cousin, spectacle and nothing strange a single hurt color and an arrangement in a system to pointing. All […]

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

“Too Marveleus for Words”

Başlıktaki ifade 1937’de yazılmış popüler bir şarkının başlığı ve “kelimelerle anlatılamayacak kadar harika” anlamına geliyor.[1] Konuşmanın ne zaman ve nasıl icat edildiğini bilmiyoruz; lakin evcilleştirmenin besin arama ya da avcı – toplayıcı yaşam üzerine üstünlük kurmasıyla yazının ortaya çıktığından haberimiz var. Takriben M.Ö. 4500 yılına gelindiğinde Orta Doğu’da tarımsal işlemlere ve envanterlere dair kayıtlar ve […]

, , ,

Değerin Mekânı ve Zamanı

David Harvey kendine ait olan zaman-mekân sıkışması kavramındaki “sıkışma” ile kapitalizmin hayatımıza kazandırdığı hız artışını ve mekânsal engellerin dünya sanki üzerimize çökecekmişçesine aşılmasını ifade eder (Harvey, 1997: 270). 1846-47 yıllarında İngiltere’de başlayarak o dönemdeki kapitalist dünyanın tümünü eşzamanlı olarak saran ekonomik kriz (kapitalist aşırı birikim krizi) ve 1848’de tüm Avrupa’da patlak veren devrimler olayların mekânsal […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Borgesvari Kaotik Fısıltılar

Borges 1980 yılında MIT’de yaptığı bir söyleşide, dinleyicilerden fizikçi Kennet Breacher, üstada, karmaşıklıkla ilgili uzun bir açıklama yaparak dünya görüşünü sorar. Breacher’in uzun açıklaması, fizikçilerin karmaşık olaylar dünyasını birkaç ilkeye indirgemek, Borges’inki ise tam tersine, evrenin muazzam karmaşıklığını kanıtlamaya çalışarak fizikçilerin karmaşıklığı çözme çabalarını boşa çıkarmak olduğu şeklindedir. Borges dünya görüşünü şöyle açıklar: “Bence dünya […]

, , , , , , , , , , , ,

Previous Posts

Theme created by thememotive.com. Powered by WordPress.org.