Bülent GÜNDOĞMUŞ

Deneme

Metaların İkili Karakteri ve Paranın Doğuşu

Karl Marx, kapitalizmin hareket yasalarını çıkarmaya çalıştığı eserlerinde – ki, başlıcaları, Grundrisse, Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı ve Kapital’dir – kullandığı diyalektik yöntemle harikalar yaratır. Üç ciltlik başyapıtı Kapital kapitalist ekonominin temel hücresi olan meta ile başlar. İlk cümle şudur: “Kapitalist üretim tazının egemen olduğu toplumların zenginliği, ‘muazzam bir meta yığını’ olarak görünür; bunun basit biçimi […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Işık Hızıyla Yarışan Adam

Asla unutmayacağım anılarımdan biri, henüz ilkokuldayken, bir yaz gecesi gittiğim tütün tarlasında, uykum geldiği için at arabasının üstüne çıkıp yorganın altına girdikten sonra gökyüzündeki yıldızların dansını seyrederek uykuya dalmamdı. Dedemin kullandığı at arabasında, babaannem, annem, halam ve ben beş kişiydik. Gecenin karanlığını delerek geçtiğimiz tozlu yolar arabanın tekerleklerinin sesini kıstığı için hayalet misali yol alıyor, […]

, , , , , , , , ,

Annus Mirabilis

Belki fazla iddialı bir ifade, ama önümüzdeki yıllara yapacağı etkisi bakımından 2019 yılını bir annus mirabilis, mucizevi yıl olarak niteleyebiliriz. Hiç kuşku yok ki, 23 Haziran 2019 tarihinde İstanbul’da kanat çırpan kelebek hiç de uzak olamayan bir gelecekte Türkiye’de fırtına yaratacak, siyasi hayatımızda önemli değişiklikler olacaktır. Şöyle bir özetle başlayabilirim: İBB Başkanlığı seçimlerinin sonucu, toplumu […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Yakalanan Zaman

Kayıp Zamanın İzinde’nin yedinci ve son cildi, taslakları Combray’in anlatıldığı birinci cildin ilk bölümüyle birlikte tamamlanmış olan,1914’ten sonra yapılan eklemelerle son halini alan ve hemen her şeyin çözüldüğü Yakalanan Zaman’dır. Venedik’ten döndükten sonra Albertine’in ölümünün şokunu yavaş yavaş atlatmaya başlayan anlatıcı, birkaç yıl Paris dışındaki bir sanatoryumda tedavi görür ve tekrar Paris’e döner. Gökte uçakların […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

“Yolaçan” ve / veya “Birleştirici”

Tarihi bir fotoğraf olmalı diye düşünüyorum. Yanılmıyorsam ilk çalışmaya başladığı Akhisar Kâhyaoğlu Eczanesi’nde, masasının başına oturmuş, defterine dolmakalemle bir şeyler yazıyor. Yazdıkları önemli olmalı ki, tam görünmeyen yüz ifadesi bile oldukça ciddi. Kol düğmelerini taktığı beyaz gömleğinin üstüne gri kruvaze bir ceket giymiş, kravatını da açık renk seçmiş. Saçları sapsarı olmalı. Dökülmelerine daha çok var. […]

, , , , ,

Süfür

Düşünüyordum. Edgar Morin’in rüya hakkında yazdıklarına dalmış, rüyanın insanı ne kadar zenginleştirdiğini düşünüyordum. Peki, zaman ne oluyordu? Biz rüya görürken zaman ne oluyordu? Kısalıyor mu, uzuyor mu, yoksa aynı mı kalıyordu? Bunu anlamak için zamanın ne olduğunu bilmek gerekmiyor muydu? Peki öyleyse zaman neydi? “Quid est enim tempus? Si nemo a me quaerat, scio, si […]

, , , , , ,

Duru Nehir: Sessiz Sitemsiz

“Bize gerçeği tutkuyla sevdiren şey gerçeğin bilinmesi değildir. Temel ve birincil değer duygudur. Doğayı bilmeden, iyice görmeden, temeli başka yerde atılan bir aşkı nesnelerde gerçekleştirerek sevmeye başlarız. Sonra, ayrıntısını ararız, çünkü genel olarak nedenini bilmeden seviyoruzdur onu. Onun hakkında yaptığımız coşku dolu betimleme, bir zamanlar ona tutkuyla, aşkın kalıcı ilgisiyle bakmış olduğumuzun kanıtıdır. Ayrıca, doğa […]

, , , ,

Kuantum Adam: Ekrem İmamoğlu

Hepimizin bildiği gibi 31 Mart 2019 Yerel Seçimlerinin yükselen yıldızlarından biri de AKP Genel Başkan Yardımcısı Ali İhsan Yavuz oldu. Ekrem İmamoğlu’nun İBB Başkanı seçildikten sonra, Yavuz’un yaptığı şu tuhaf açıklama muhtemelen yıllarca unutulmayacaktır:  “İstanbul’da bir şey oldu ama anlayamadık, ama kesinlikle bir şey oldu.” Bu yerel seçimlerde üç oy pusulası ve bir zarf vardı. […]

, , , , , , , , , , , ,

Albertine Kayıp

Kayıp Zamanın İzinde’nin altıncı cildi adını, Mahpus’ta anlatıcının evinden kaçan ve bu ciltte kısa bir süre sonra tuhaf ve beklenmedik bir biçimde attan düşerek ölen Albertine’den alır: Albertine Kayıp (2010). Bunun üzerine büyük bir acıya gark olan anlatıcı, kendisini sürekli olarak Albertine’in anısıyla yaşamaya mahkum eder ve acısı daha da artar. Bununla birlikte Albertine’in geçmişini araştırmaktan […]

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Her Gecenin Bir Sabahı Vardır!

Hermann Broch mucizevi eseri Vergilius’un Ölümü’nde şafağı söktürürken çağlara ışık tutuyor; bana da buraya almak kalıyor (2012: 223-224). Ahmet Cemal’in mucizevi çevirisiyle: “Gece, hedefinin etrafında toplanıyordu, hedefe yönelik bir hal alıyordu, ve karanlığın üstünden yumuşaklığı çekilip alınmaktaydı; dışarıda yıldızların yanıp sönüşü yeşilimsiye oynuyordu. Havanın rengi, karanlıkta hareketsiz duruyordu, nesneler peşpeşe ve hareketsiz, sanki el yordamıyla […]

, , , ,

Previous Posts